Rycerstwo

Stan społeczny złożony z konnych wojowników istniejący w Europie w okresie pełnego średniowiecza i późnego średniowiecza.Warstwa ta wytworzyła swoisty styl życia,ceremoniał i etykę.W zamian za nadanie ziemskie przyjmowało obowiązek służby pod rozkazami seniora.W późnym średniowieczu przekształciło się w szlachtę.W większości państw europejskich tytuł rycerski stał się jednym z niższych tytułów szlacheckich,np.we Francji jako chevalier,w Niemczech i Monarchii Austro-Węgierskiej Ritter,w Wielkiej Brytanii knight .W Polsce z uwagi na zasadę równości szlacheckiej rycerstwem tytułowano ogół szlachty,stosując też określenia kawaler(tytuł szlachecki)lub formę łacińską equitus.W Zachodniej Europie początki rycerstwa sięgają czasów wczesnego średniowiecza.Był to stan o ściśle określonych prawach i obowiązkach.Pierwotnie rycerzem mógł być nazwany każdy konny wojownik,lecz od około XI wieku nazwę tę mógł nosić tylko wojownik pasowany na rycerza.By mogło to nastąpić wojownik musiał od 15-tego roku życia służyć jako giermek u boku pasowanego rycerza i zaprawiać się do wojennego rzemiosła.Po złożeniu dowodów męstwa oraz uzyskania odpowiedniego wykształcenia(władania bronią,jazdy konnej,obyczajów,śpiewu i poezji),pasowano giermka na rycerza.Do aktu pasowania na rycerza wojownik przygotowywał się przez spowiedź,a cała ceremonia odbywała się w trakcie mszy świętej,po której wojownik składał przysięgę wierności Kościołowi,przestrzegania czci niewieściej,bronienia wdów i sierot.Następnie z rąk panującego otrzymywał pas rycerski i złote ostrogi.Z aktem pasowania na rycerza wiązało się nadanie ziemskie,dzięki czemu obdarowany dobrami rycerskimi(beneficjum),popadał w zależność lenną od nadawcy,stając się jego wasalem.Panujący pasował młodych rycerzy zwykle po ukończeniu przez nich 21-ego roku życia,chociaż w razie wyjątkowych zasług,stać to się mogło wcześniej.Rycerze mieli specjalny status społeczny i byli przedstawicielami uprzywilejowanej warstwy feudalnej.Ich postępowanie opierało się na specjalnym etosie z uwzględnieniem kodeksu rycerskiego.

Taktyka walki

Rycerstwo średniowieczne walczyło konno,najczęściej jako ciężka kawaleria.W razie potrzeby rycerze mogli też walczyć jako kawaleria lekka,a nawet piechota.Broń zaczepną stanowił miecz,włócznia(kopia),topór oraz sztylet zwany mizerykordią.Broń ochronną stanowiła tarcza,hełm i zbroja.Mobilizację rycerzy przeprowadzano przez rozesłanie wici,informujących o terminie i miejscu zbiórki.Na wezwania swojego pana rycerz przybywał wraz z pocztem liczącym kilku jeźdźców(giermków i pachołków)była to najniższa jednostka organizacyjna w wojsku.Jednostką wyższą obejmującą rycerstwo określonego terytorium,stanowiła chorągiew.Połączone chorągwie stanowiły większy oddział hufiec.W czasie bitwy rycerze ustawiali się najczęściej pojedynczo w rozciągniętym szeregu,a za nimi stali ich giermkowie i pachołkowie.Jeżeli obie strony decydowały się stoczyć bitwę w tym samym szyku,to starcie przeradzało się w serię pojedynków stojącego naprzeciw siebie rycerstwa,w którym uczestniczyli także wodzowie.Zdarzało się też, e stosowano szyk kolumnowy,który pozwalał na manewrowanie wojskiem w czasie bitwy.Dzielono wtedy armię na kilka hufców, tóre ustawiano w jednej lub kilku liniach,nierzadko wydzielano też hufiec odwodowy,w którym znajdował się często dowódca.

Etymologia nazwy

Polskie słowo"rycerz"pochodzi od niem.Ritter,które oznacza jeźdźca,co potwierdza utożsamienie rycerza z jeźdźcem na koniu bojowym.W językach romańskich również zachował się ślad jeździeckich skojarzeń z rycerzem.Francuskie chevalier,hiszp.caballero,port.cavaleiro pochodzą od późnego łac.caballus,co znaczy"jeździec".Jednocześnie istniało staropolskie określenie na rycerza raciądz,od psł.*ratęgъ(od*ratъ=walka,jak w imieniu Racibor),które przeszło w nazwę osobową,stąd nazwy miejscowe:Raciąż,Raciążek.

Patron

Patronem rycerzy był święty Jerzy,dziś opiekun harcerzy.

Współczesny obraz rycerza

W świadomości współczesnej obraz rycerza jawi się jako wizerunek szlachetnego opancerzonego wojownika walczącego konno za pomocą różnorakiej broni białej w obronie słabych i uciśnionych.Został on ukształtowany przez średniowieczną sztukę,m.in.francuskie pieśni rycerskie zwane chansons de geste oraz legendy(Król Artur i Rycerze Okrągłego Stołu),a także przez wyidealizowaną rolę rycerstwa podczas wypraw krzyżowych,kiedy przedstawiani byli jako nieskazitelni wojownicy w błyszczących zbrojach szerzący Słowo Boże.W dzisiejszych czasach rekonstrukcją obyczajów i strojów rycerskich zajmują się m.in.bractwa rycerskie.Istnieje również International Medieval Combat Federation zajmująca się organizacją m.in.mistrzostw świata w walkach rycerskich(np.w 2015 r.w Malborku).W Polsce działają Polskie Stowarzyszenie Walk Rycerskich i Polska Liga Walk Rycerskich.HMBIA(Historical Medieval Battles International Association)organizuje mistrzostwa Battle of the Nations.Autentyczne techniki walki bronią białą,także rycerskie,starają się odtworzyć grupy praktykujące Dawne Europejskie Sztuki Walki(ang.HEMA).W Polsce działa m.in.Stowarzyszenie na rzecz Dawnych Europejskich Sztuk Walki ARMA-PL i Polska Federacja Dawnych Europejskich Sztuk Walki„FEDER”.